Op 27 januari dag werden de slachtoffers van het nationaalsocialisme herdacht, in het bijzonder de 6 miljoen vermoorde joden. De misselijkmakende verhalen houden ons een spiegel voor van een van de meest weerzinwekkende ideologieën ooit aan ’s mensenbrein ontsproten.

Op diezelfde ‘International Holocaust Remembrance Day’ werden twee bejaarde joods-orthodoxe mannen in de Londense wijk South Tottenham met een stukgeslagen fles te lijf gegaan door een drieste jongeman.

Een dag later veroordeelde de Correctionele Rechtbank in Parijs een neonazi tot 9 jaar celstraf wegens het plannen van aanslagen op joodse doelwitten. Het pseudoniem van de man was ‘Ayatjouz’, een fonetische verwijzing naar ‘I hate Jews’.

Nie wieder, zo luidde het na de instorting van het Derde Rijk.

 

Iconische martelaars

Maar het spook van het antisemitisme is nooit gaan vliegen. Toevallig zijn ook de ‘verjaardagen’ van enkele iconische slachtoffers dichtbij in het jaar. Op 1 februari was het 20 jaar geleden dat in Karachi de Amerikaans-Joodse journalist Daniel Pearl werd onthoofd door jihadisten.  Op 13 februari zal het 16 jaar geleden zijn dat de Marokkaans-Franse Jood Ilan Halimi op beestachtige wijze gemarteld en vermoord door de ‘gang des barbares’ van de zelverklaarde salafist Youssuf Fofana. Zijn lichaam vertoonde brandwonden, de ‘barbaren’ hadden ook een oor en een vingerkootje afgesneden. Wat het slachtoffer verweten werd: jood zijn.

 

“Joden branden het best”

Uit een onderzoek naar antisemitisch geweld in opdracht van de World Zionist Organisation en de Jewish Agency bleek dat 2021 wereldwijd het ergste jaar was van het laatste decennium, met minstens 10 gerapporteerde incidenten per dag. Waarschijnlijk ligt het echte cijfer veel hoger.

 

En hier? De laatste antisemitisch geïnspireerde moorden dateren uit de vorige eeuw. Op 27 juli 1980 gooide de Syrische Palestijn Saïd Al Nasr in de Antwerpse Lamorinièrestraat twee handgranaten naar een groep Joodse kinderen. Een 15-jarige jongen kwam om het leven, zeven anderen raakten zwaargewond. Een jaar later, op 20 oktober 1981, overleden 3 mensen en werden 106 personen gewond bij een nieuwe terreuraanslag in Antwerpen, ditmaal in de Hovenierstraat, in de Diamantwijk.

 

“Ons vader zat bij de Gestapo, ons moeder zat bij de SS. En samen verbrandden ze joden, want joden die branden het best.” Zo zongen een aantal ‘fans’ van Beerschot op 27 december tijdens de wedstrijd tegen Anderlecht. Ze scandeerden ook nog Sieg Heil en ‘Hamas, Hamas, Joden aan het gas’.

Het excuus is dat het om het treiteren van de tegenstander gaat, die als ‘jodenclub’ wordt omschreven. Het feit dat zoiets überhaupt wordt gezongen, is een teken aan de wand. Of denkt u dat de holocaust memes in de geheime chatgroepen van Schild en Vrienden geen reflectie zijn van eeuwenoude ressentimenten? ‘How to pick up Jewish chicks’ als opschrift bij een foto waarop te zien is hoe menselijke assen worden bijeen gekeerd, ik vind dat niet onschuldig. In de jaren dertig begon het ook het met anti-joodse spotprenten.

 

De ultieme andere als projectie

Een aantal denkpatronen zijn een hardnekkige constante.

Zo worden Joden gezien als verspreiders van ziekten. In Saoedi-Arabië werd in 2017 beweerd dat Israël (lees: ‘de joden’) watermeloenen naar Saoedi-Arabië had gebracht die met aids zouden zijn geïnfecteerd. Ook kwamen er tijdens de Covid-crisis beschuldigingen naar voor dat Israël (lees: ‘de joden’) het virus zou hebben gecreëerd.

 

De idee leeft nog steeds dat ‘het jodendom’ de wereld controleert, als een octopus die zijn tentakels over de wereld uitstrekt.  Aan de radicale identitaire rechterzijde, bij mensen als een Richard Spencer, leeft de notie dat joden de ‘onzichtbare hand’ zijn die niet-blanke mensen inzet om het ‘blanke ras’ te bestrijden. Soros heeft het altijd gedaan!

 

Bij een deel van de identitaire linkerzijde leeft dan weer de gedachte dat joden systemen van discriminatie tegen gekleurde mensen in stand helpen houden. Houria Bouteldja, woordvoerder van de Franse Parti des Indigènes, een hyper radicale identitaire niche binnen de Franse antiracisme beweging, schreef het boek ‘Les Blancs, les Juifs et Nous.  Het problematische karakter van haar denkbeelden laat zich al in de titel zien. Alsof er een joods vraagstuk, een ‘Judenfrage’ zou zijn dat dient te worden opgelost.

 

Kritiek op het zionisme wordt als alibi aangewend om de overgrote meerderheid van de joden in de wereld (95 % van hen is zionist) aan te vallen. Het zionisme – de idee dat dat joden recht hebben op een eigen staat als veilige haven – wordt hierbij gelijkgesteld met de koloniale politiek van Israël. Die, laat me hier duidelijk over zijn, niet te rechtvaardigen is.

 

Aansluitend hierop doet men aan victim blaming. Men beweert dat de joden de nazi-genocide over zichzelf hebben afgeroepen, zich als schapen naar de slachtbank hebben begeven en zo zelf verantwoordelijk waren. En hebben de joodse raden niet meegewerkt met de nazi’s? Alsof ze een andere keus hadden, alleen al om erger te voorkomen.

 

Nog een hardnekkig waanbeeld is dat van de bloeddorstige jood. De middeleeuwse mythe van het drinken van het bloed van christelijke drinken leeft voort in moderne updates. In 2018 beweerde de radicaal-links cultuurfilosoof Robrecht Vanderbeeken in DWM dat joodse soldaten Palestijnse kinderen zouden ontvoeren om hun organen te oogsten. Hij zou zijn gefalsifieerde bewering snel herroepen.

Een aanverwante gedachte is die van joden als ongedierte. De nazi’s zagen hen niet als mensen, ‘white nationalists’ en radicale islamisten zitten op hetzelfde spoor. Zo gebruikte Louis Farrakhan van de Nation of Islam het beeld van joden als termieten.

 

Conclusie: deze bijzondere vorm van racisme woedt het meest bij, extreme, vaak zelfs tegengestelde segmenten binnen de samenleving. Bien étonnés de se retrouver ensemble.

 

De helende blik van je medemens

Antisemieten projecteren allerlei frustraties en ressentimenten naar degene die al eeuwenlang als de ultieme andere wordt gezien.

De Frans-Joodse filosoof Emmanel Lévinas had ternauwernood de holocaust overleefd, zijn familie niet. Hij zag dat de excessieve focus op het ik aan de basis lag van de complete vervreemding van de medemens. Zijn remedie: kijk in de ogen, erken en herken elkaar.  Want zo verschillend zijn we niet.

 

Gert Verwilt is kernlid van Vlinks.